Jak kupić krypto po raz pierwszy

Zakup pierwszego krypto jest szybki, dziesięć minut, może mniej. Tym, co sprawia kłopot, nigdy nie jest samo kupowanie, lecz dwie czy trzy rzeczy, o których nikt nie uprzedza, że trzeba je załatwić najpierw, więc w połowie drogi wszystko się zacina. Wystarczy je ogarnąć, a cztery kroki poprowadzą się same.

To poradnik, nie porada inwestycyjna: warto kupić tylko tyle, ile nie żal byłoby stracić.

Przed pierwszym zakupem: dwie rzeczy pod ręką

Po pierwsze, miejsce, w którym wylądują kupione krypto: portfel krypto, aplikacja lub małe urządzenie przechowujące klucze. Do wyboru są dwie drogi: pozwolić, by przechowywała je platforma, na przykład konto na giełdzie, albo prowadzić własny portfel, w którym klucze trzyma wyłącznie właściciel. Opcja powiernicza to mniej rzeczy, które mogą się zepsuć, własny portfel to większa kontrola, ale i więcej sposobów, by samemu sobie zaszkodzić. Początkujący niemal zawsze zaczynają od opcji powierniczej, a osobny przewodnik czeka na tych, którzy wolą najpierw skonfigurować własny portfel.

Po drugie, dokument ze zdjęciem: paszport, prawo jazdy, dowód osobisty, którykolwiek z nich. Jest potrzebny do weryfikacji tożsamości, a trzymanie go pod ręką już teraz oszczędza przystanku w połowie drogi. Przydaje się też telefon z działającym aparatem, bo to na nim robi się selfie.

Krok 1: Decyzja, co i za ile kupić

Najczęściej pierwszym zakupem jest Bitcoin lub Ethereum, z prozaicznego powodu: to te dwie kryptowaluty, o których każdy słyszał i które najłatwiej potem sprzedać. Nie trzeba kupować całej jednostki: przy cenie Bitcoina rzędu kilkudziesięciu tysięcy euro za 20 euro dostaje się drobny ułamek, liczony w satoshi, których w jednym Bitcoinie jest 100 milionów. Posiadanie 0,0004 czegoś jest tu czymś normalnym.

Lepiej wybrać niewielką kwotę, nie dlatego, że krypto jest skazane na porażkę, lecz dlatego, że pierwszy zakup to próba generalna. Niezła zasada: kwota, która po nocnym spadku o połowę bardziej irytuje, niż rujnuje cały tydzień. Pogoń za kryptowalutą, która akurat najmocniej rośnie w danym tygodniu, to klasyczny pierwszy błąd. Lepiej się jej oprzeć. Te małe i nowe wahają się mocniej i potrafią sprawić kłopot przy sprzedaży, gdy przychodzi chęć wyjścia, a na to jest jeszcze mnóstwo czasu.

Krok 2: Wybór sposobu płatności

To tutaj doświadczenie różni się najbardziej i to tutaj kryją się opłaty. Karta debetowa lub kredytowa działa najszybciej, krypto często w kilka sekund, a za tę szybkość płaci się punkt czy dwa więcej. Warto wiedzieć to od początku: niektóre banki po cichu blokują płatności kartą na rzecz usług krypto, więc odrzucona karta to często sprawa własnego banku, a nie platformy. Zwykle pomaga telefon do banku albo przejście na przelew.

Przelew bankowy to tańsza droga: w Europie jest to SEPA, w Wielkiej Brytanii Faster Payments, a gdzie indziej cokolwiek, co bank nazywa zwykłym przelewem. Kosztem jest czas, od kilku minut do jednego dnia roboczego, a weekendy go wydłużają. Apple Pay i Google Pay plasują się pośrodku, szybkie jak karta i wygodne, gdy dane są już zapisane w telefonie.

Narzędzie, które zamienia pieniądze na krypto, to on-ramp, czyli wejście w krypto. Banxa jest jednym z nich i prowadzi tę infrastrukturę od 2014 roku, z ponad 100 metodami płatności w ponad 100 krajach, dlatego opcja pasująca do danego kraju zwykle jest dostępna. Niezależnie od wyboru, opłatę widać przed potwierdzeniem. Warto ją przeczytać. Przy zakupie za 20 euro sama minimalna opłata ryczałtowa potrafi po cichu sięgnąć jednej dziesiątej wydanej kwoty. Opłaty gryzą najmocniej przy najmniejszych zakupach i ten motyw będzie jeszcze wracał.

Krok 3: Weryfikacja tożsamości i dlaczego jest konieczna

Tu pojawia się zaskoczenie: zanim dojdzie do sprzedaży krypto, przepisy nakazują ustalić, kim jest kupujący. To właśnie KYC, Know Your Customer, i istnieje dlatego, że wymaga tego prawo o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy, a nie z czyjejś wścibskości. Robi się zdjęcie dokumentu, potem selfie, by twarz się zgadzała, i czeka się.

Oczekiwanie trwa zwykle kilka minut, choć przy gwałtownej hossie potrafi rozciągnąć się do godzin, gdy rozładowuje się zaległości, bo przy skaczącej cenie wszyscy rzucają się naraz. Bywa to irytujące i nie da się tego pominąć, ale plus jest taki, że robi się to tylko raz, a każdy kolejny zakup po pierwszym przechodzi od razu dalej. Dwie wskazówki: dokument warto sfotografować płasko, na ciemnym tle i bez odblasków, oraz upewnić się, że imię i nazwisko na dokumencie zgadza się z danymi na karcie lub koncie, z którego idzie płatność, bo rozbieżność to najczęstszy powód, dla którego weryfikacja się zacina.

Krok 4: Potwierdzenie zamówienia i odbiór krypto

Teraz sam zakup: pojawia się wycena, ilość krypto, cena, opłata, ważna około 30 do 60 sekund, zanim się odświeży. Ten odliczany czas jest prawdziwy: ceny zmieniają się co sekundę, co nazywa się zmiennością, więc wycena, na którą patrzy się zbyt długo, wygaśnie i przeliczy się na nowo. Po jej wygaśnięciu wystarczy poprosić o kolejną, nic nie przepada. Nowa cena bywa odrobinę wyższa lub niższa, co jest po prostu działaniem rynku, a nie sztuczką.

Po potwierdzeniu krypto trafia na miejsce, na konto na platformie albo do własnego portfela. Przy wysyłce do własnego portfela wkleja się adres portfela, długi ciąg znaków, który w przypadku Bitcoina zaczyna się od bc1, a czasem od 1 lub 3. Warto sprawdzić go dwa razy: porównać kilka pierwszych i ostatnich znaków z tym, co pokazuje portfel. Wysyłka na błędny adres oznacza utratę środków, nie ma do kogo zadzwonić ani jak cofnąć operacji. Przenoszenie krypto kosztuje też niewielką opłatę sieciową, płaconą osobom utrzymującym sieć, a nie platformie, dlatego wyciąganie maleńkiego pierwszego zakupu do własnego portfela potrafi wydać się absurdalnie drogie. Wiele osób zostawia mały pierwszy zakup tam, gdzie jest, i wypłaca dopiero wtedy, gdy opłata sieciowa staje się nieistotnym drobiazgiem.

Błędy, które gubią początkujących

Kilka schematów się powtarza: w emocjach kupuje się więcej, niż się zamierzało, po pierwszym spadku wpada się w panikę i sprzedaje ze stratą. Płaci się kartą bez czytania opłaty, a potem przychodzi rozczarowanie, gdy końcowa kwota okazuje się niższa. Wysyła się krypto na błędny adres albo na adres właściwy, lecz w niewłaściwej sieci.

A początkujący to łakomy kąsek dla oszustów: nieznajomy w odpowiedziach oferujący pomoc, podstawione konto pomocy technicznej podsunięte przez wyszukiwarkę, rozdanie, które każe najpierw coś wysłać i przysięga, że zwróci podwójnie. Jedno zdanie obejmuje to wszystko: prawdziwe platformy i prawdziwe sieci nigdy nie proszą o seed phrase (frazę odzyskiwania) ani o klucz prywatny i nigdy nie żądają wpłaty, by uwolnić środki, które i tak już należą do właściciela. Każde takie żądanie to oszustwo, za każdym razem.

Nic z tego nie ma zniechęcać. Po jednym razie całość staje się szybka i nudna, a właśnie tego oczekuje się od pieniędzy. Pierwszy zakup warto przejść powoli, czytać każdy ekran i potraktować te pierwsze 20 euro jak opłatę za naukę. Przy trzecim zakupie przypomina to już zwykłą płatność w sklepie internetowym, a do rozstrzygnięcia zostaje tylko to, co naprawdę się liczy: co i za ile.